In 2026 veranderen de regels rondom ziekteverlof in Nederland, wat gevolgen heeft voor zowel werknemers als werkgevers. Wil je weten waar je aan toe bent? In deze gids lees je alles over ziekteverlof: van rechten en plichten tot het aanvraagproces, loondoorbetaling en recente wetswijzigingen. Voorkom misverstanden en conflicten door goed geïnformeerd te zijn. Lees verder en ontdek antwoord op al jouw vragen over ziekteverlof.
Wat is ziekteverlof? Begrippen en Basisregels
Ziekteverlof vormt een belangrijk onderdeel van het Nederlandse arbeidsrecht. Het bepaalt wanneer een werknemer met toestemming van de werkgever afwezig mag zijn vanwege ziekte. Duidelijke afspraken over ziekteverlof zijn essentieel voor zowel werknemers als werkgevers, zodat rechten en plichten voor iedereen helder zijn.
Definitie ziekteverlof en verschil met ziekteverzuim
Ziekteverlof betekent dat een werknemer vanwege ziekte tijdelijk niet kan werken en hierover officieel melding maakt bij de werkgever. Dit verlof is altijd gekoppeld aan toestemming en registratie. Het verschil met ziekteverzuim is belangrijk: ziekteverlof verwijst naar het individuele recht op afwezigheid, terwijl ziekteverzuim het percentage werknemers binnen een organisatie of sector betreft die zich ziek melden.
Bijvoorbeeld, een geplande operatie waarbij vooraf bekend is dat een medewerker afwezig zal zijn, valt onder ziekteverlof. Ook plotseling ziek worden, zoals bij griep, wordt ziek gemeld als ziekteverlof. Wettelijk is ziekteverlof geregeld in het Burgerlijk Wetboek en de Arbeidsomstandighedenwet.
Correcte registratie van ziekteverlof is van groot belang. Volgens CBS: Ziekteverzuim in Nederland meldt jaarlijks gemiddeld 4 tot 5 procent van de werknemers zich ziek. Dit onderstreept het belang van een goed systeem voor zowel werknemer als organisatie.
Wanneer valt ziekte onder ziekteverlof?
Ziekteverlof wordt toegekend bij zowel fysieke als mentale aandoeningen. Denk aan griep, een gebroken been, maar ook aan burn-out of depressie. Herstel na een noodzakelijke medische ingreep valt ook onder ziekteverlof, mits het medisch noodzakelijk is.
Verder geldt ziekteverlof bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid na een ongeval. Er zijn echter situaties waarin afwezigheid niet onder ziekteverlof valt, zoals bij cosmetische ingrepen zonder medische noodzaak of bij privéproblemen.
Voorbeelden van goedgekeurd ziekteverlof:
- Herstel na een operatie
- Uitval door burn-out
- Ernstige griep met koorts
Voorbeelden van afgewezen ziekteverlof:
- Afwezigheid voor een niet-medische schoonheidsbehandeling
- Ziekmelding om privézaken te regelen
Goede communicatie met de werkgever voorkomt onduidelijkheden over het recht op ziekteverlof.
Uitzonderingen en verwante verlofsoorten
Niet iedere afwezigheid door persoonlijke omstandigheden valt onder ziekteverlof. Er bestaan verwante verlofsoorten, elk met eigen regels:
- Calamiteitenverlof: Kortdurend verlof om direct in te spelen op onvoorziene situaties, zoals een ziek kind ophalen.
- Kortdurend zorgverlof: Wanneer een werknemer tijdelijk voor een zieke naaste moet zorgen.
- Kort verzuim voor medische afspraken: Voor korte, geplande medische controles.
Het onderscheid tussen ziekteverlof en deze verlofsoorten is soms lastig. Praktische tip: raadpleeg de bedrijfsarts bij twijfel over de juiste verlofsoort. Deze professional beoordeelt objectief de situatie en adviseert over het type verlof.
Heldere registratie voorkomt misverstanden en zorgt voor een correcte toepassing van ziekteverlof en andere verlofvormen binnen de organisatie.
Rechten en plichten van werknemer en werkgever
Ziekteverlof brengt duidelijke rechten en plichten met zich mee voor zowel werknemer als werkgever. Inzicht hierin voorkomt misverstanden en zorgt voor een eerlijk proces bij ziekte. Hieronder lees je wat je mag verwachten én wat er van jou wordt verwacht tijdens ziekteverlof.
Rechten werknemer tijdens ziekteverlof
Als werknemer heb je bij ziekteverlof recht op een aantal belangrijke zaken. Het belangrijkste is de loondoorbetaling. In de meeste gevallen ontvang je minimaal 70% van je loon, soms zelfs 100% als dit in je cao is afgesproken. Ontslag tijdens ziekteverlof is niet toegestaan, tenzij er sprake is van uitzonderlijke omstandigheden.
Je privacy wordt beschermd. De werkgever mag niet vragen naar jouw medische diagnose, alleen naar functionele beperkingen. Tijdens ziekteverlof heb je recht op ondersteuning bij re-integratie. Dit betekent dat je samen met de werkgever werkt aan een terugkeer naar werk, eventueel via aangepast werk of een re-integratieplan.
Ook tijdens ziekteverlof bouw je vakantiedagen op. Wil je op vakantie tijdens ziekteverlof, dan is toestemming van de bedrijfsarts nodig. Een werknemer met een burn-out kan bijvoorbeeld langdurig uitvallen. In die situatie blijven de rechten op loondoorbetaling, privacy en re-integratieondersteuning gewoon gelden. Vanaf 2026 kunnen wijzigingen in arbeidsovereenkomsten invloed hebben op deze rechten. Meer hierover lees je bij SVB: Wijziging arbeidsovereenkomst 2026.
Plichten werknemer bij ziekmelding
Bij ziekteverlof gelden voor de werknemer duidelijke plichten. Je moet je tijdig ziekmelden volgens het bedrijfsprotocol, vaak direct bij aanvang van de werkdag. Blijf bereikbaar voor contact met je werkgever of de bedrijfsarts, zodat afspraken over herstel of re-integratie snel gemaakt kunnen worden.
Het is verplicht om actief mee te werken aan re-integratie. Dit betekent dat je moet meedenken over mogelijkheden voor aangepast werk of een geleidelijke terugkeer. Je geeft informatie over het herstelproces, maar hoeft geen medische details te delen. Niet voldoen aan deze plichten tijdens ziekteverlof kan gevolgen hebben, zoals het stopzetten van loondoorbetaling of zelfs disciplinaire maatregelen.
Een voorbeeld: wie zich te laat ziekmeldt of niet bereikbaar is, loopt het risico dat het ziekteverlof niet wordt erkend. Dit kan financiële gevolgen hebben en het herstelproces bemoeilijken. Zorg daarom altijd voor duidelijke en tijdige communicatie.
Plichten werkgever bij ziekteverlof
De werkgever heeft bij ziekteverlof eveneens belangrijke verplichtingen. De ziekmelding moet correct worden verwerkt en geregistreerd, zodat de administratie klopt en alle wettelijke termijnen worden nageleefd. Loondoorbetaling moet volgens de wet en de cao worden geregeld.
Daarnaast is het inschakelen van de arbodienst of bedrijfsarts verplicht bij langdurig ziekteverlof. Samen met de werknemer wordt een plan van aanpak opgesteld, waarin afspraken over re-integratie en eventueel aangepast werk worden vastgelegd. De privacy van de werknemer moet altijd worden gerespecteerd.
Als de werkgever nalaat om re-integratie te faciliteren of de administratie niet op orde heeft, kan dit leiden tot juridische complicaties en zelfs boetes. Een goede samenwerking tussen werknemer en werkgever is dus essentieel voor een succesvol traject rondom ziekteverlof.
Het aanvraagproces: Ziekmelden, Beoordeling en Administratie
Een zorgvuldig aanvraagproces voor ziekteverlof is essentieel voor zowel werknemer als werkgever. Een duidelijke procedure voorkomt fouten, waarborgt privacy en zorgt dat alle wettelijke rechten en plichten worden nageleefd. In dit onderdeel bespreken we het volledige stappenplan, geven we praktische voorbeelden en lichten we de meest voorkomende valkuilen toe.
Stappenplan ziekteverlof aanvragen en verwerken
Het aanvragen van ziekteverlof begint altijd met een correcte ziekmelding. Werknemers dienen zich meestal zo snel mogelijk ziek te melden, vaak vóór aanvang van de werkdag. Dit kan telefonisch, digitaal of via een app, afhankelijk van het bedrijfsprotocol.
Na de ziekmelding registreert de werkgever het ziekteverlof direct in de personeelsadministratie. Het is verplicht om de arbodienst of bedrijfsarts tijdig op de hoogte te stellen, zodat de arbeids(on)geschiktheid kan worden beoordeeld. De bedrijfsarts bepaalt vervolgens of en hoe lang iemand arbeidsongeschikt is en adviseert over passende vervolgstappen.
Deze registratie is niet alleen verplicht, maar ook cruciaal voor de juiste loondoorbetaling en het voldoen aan de wettelijke eisen. De werkgever legt alle stappen vast in het systeem, inclusief eventuele aanpassingen in het werk of afspraken over werkhervatting.
Goede communicatie is in elke fase belangrijk. De werknemer blijft bereikbaar voor overleg en geeft updates over het herstel. Werkgever en werknemer bespreken samen de voortgang en de mogelijkheden voor terugkeer naar het werk, eventueel met aangepast werk.
Hieronder een tabel met voorbeelden van een correcte en foutieve procedure bij ziekteverlof:
| Situatie | Correcte aanpak | Foutieve aanpak |
|---|---|---|
| Ziekmelding | Direct melden via afgesproken kanaal | Te laat of via onjuist kanaal |
| Registratie | Directe en juiste invoer in administratie | Geen of foutieve registratie |
| Bedrijfsarts inschakelen | Binnen wettelijke termijn | Niet tijdig inschakelen |
| Communicatie herstel | Regelmatig contact en updates | Geen of gebrekkige communicatie |
Een gestructureerde aanpak van ziekteverlof waarborgt niet alleen de rechten van de werknemer, maar voorkomt ook misverstanden en conflicten.
Veelgemaakte fouten en valkuilen
Ondanks heldere regels rondom ziekteverlof maken veel organisaties fouten in het aanvraagproces. Een van de meest voorkomende valkuilen is een te late of onvolledige ziekmelding, waardoor de registratie niet klopt en er discussie kan ontstaan over de duur van het ziekteverlof.
Daarnaast komt het geregeld voor dat de verlofsoort onjuist wordt geregistreerd. Zo wordt ziekteverlof soms per ongeluk als zorgverlof geboekt, wat gevolgen heeft voor de rechten en loondoorbetaling van de werknemer. Een andere veelgemaakte fout is het overtreden van privacyregels, bijvoorbeeld door te vragen naar medische details die niet gedeeld mogen worden.
Ook schiet de communicatie tussen werknemer, werkgever en arbodienst soms tekort. Dit leidt tot onduidelijkheid over het verloop van het ziekteverlof en de te volgen stappen. Volgens TNO Arbobalans 2025 maakt 15% van de werkgevers fouten in de ziekteregistratie, wat kan leiden tot hogere kosten en conflicten.
Let daarom op de volgende punten bij het aanvragen en administreren van ziekteverlof:
- Meld ziekteverlof tijdig en via het juiste kanaal.
- Registreer de verlofsoort correct in het systeem.
- Waarborg de privacy van de werknemer.
- Zorg voor heldere en regelmatige communicatie met alle betrokkenen.
- Schakel de arbodienst of bedrijfsarts tijdig in.
Door deze aandachtspunten te volgen, verloopt het aanvraagproces rondom ziekteverlof soepel en volgens de geldende wet- en regelgeving.
Loondoorbetaling, Uitkeringen en Cao-afspraken
Werknemers en werkgevers krijgen in Nederland te maken met verschillende regels rond ziekteverlof, loondoorbetaling en cao-afspraken. Begrijpen hoe deze elementen samenhangen, helpt om financiële onzekerheid en misverstanden tijdens ziekte te voorkomen.
Wettelijke regels loondoorbetaling bij ziekte
Tijdens ziekteverlof heeft een werknemer volgens de wet recht op minimaal 70% van het loon in het eerste jaar van ziekte. Dit percentage mag niet onder het wettelijk minimumloon uitkomen. In het tweede ziektejaar geldt ook een minimum van 70%, maar het loon mag dan wel onder het minimumloon zakken. Veel cao’s bieden gunstigere voorwaarden, waarbij soms zelfs 100% loondoorbetaling wordt afgesproken, vooral in sectoren als zorg en onderwijs.
Het is belangrijk om te weten dat werkgevers verplicht zijn deze regels na te leven. De exacte afspraken staan vaak in de arbeidsovereenkomst of cao. Volgens onderzoek van AWVN kent 60% van de cao’s in Nederland betere voorwaarden dan het wettelijke minimum. In de gehandicaptenzorg is het ziekteverlofpercentage relatief hoog; het RIVM: Ziekteverzuim in de gehandicaptenzorg laat zien dat deze sector structureel boven het landelijk gemiddelde scoort.
Een correcte toepassing van het ziekteverlof voorkomt financiële problemen en zorgt voor rust bij werknemers. Werkgevers zijn verplicht om de loondoorbetaling goed te administreren. Onjuiste verwerking kan leiden tot conflicten of boetes.
Ziektewet en vangnetregelingen
Niet iedere werknemer valt bij ziekteverlof automatisch onder de loondoorbetalingsplicht van de werkgever. Voor uitzendkrachten, tijdelijke werknemers en mensen met een flexibel contract geldt vaak de Ziektewet. In deze situaties betaalt het UWV de uitkering uit. De hoogte van deze uitkering is meestal 70% van het laatstverdiende loon.
De Ziektewet treedt ook in werking als het dienstverband eindigt tijdens het ziekteverlof. Dan neemt het UWV de loondoorbetaling over en gelden andere regels dan bij een vast dienstverband. Daarnaast zijn er aanvullende verzekeringen mogelijk, zoals een verzuimverzekering voor werkgevers, of de WIA voor werknemers die langdurig ziek blijven.
Het verschil tussen loondoorbetaling en een ziektewetuitkering is vooral zichtbaar in de mate van zekerheid en hoogte van het inkomen. Voor werkgevers is het essentieel om bij ziekteverlof snel te bepalen onder welk regime een werknemer valt. Goede communicatie met het UWV en de bedrijfsarts voorkomt misverstanden en vertragingen in de uitkering.
Invloed op vakantiedagen en andere rechten
Ziekteverlof heeft ook invloed op de opbouw en opname van vakantiedagen. Tijdens ziekteverlof bouwt een werknemer in principe gewoon vakantiedagen op. Dit geldt voor zowel wettelijke als bovenwettelijke vakantiedagen. Wil een werknemer tijdens het ziekteverlof vakantie opnemen, dan moet hij dit vooraf overleggen met de werkgever en vaak ook met de bedrijfsarts.
Bij gedeeltelijke werkhervatting tijdens ziekteverlof blijven de rechten op vakantiedagen in stand. Het is verstandig om afspraken hierover schriftelijk vast te leggen, zodat er later geen misverstanden ontstaan. In sommige gevallen kan het opnemen van vakantiedagen tijdens ziekteverlof bijdragen aan het herstel, mits de bedrijfsarts hiermee instemt.
Een veelvoorkomende situatie is dat een werknemer tijdens ziekteverlof op vakantie wil. Dit mag, maar er gelden strikte voorwaarden. De werkgever mag dit alleen weigeren als het herstel hierdoor wordt belemmerd. Zo ontstaat er duidelijkheid voor beide partijen en blijft het ziekteverlof goed georganiseerd.
Uitzonderingen, Afwijzingen en Veelgestelde Vragen
Het aanvragen van ziekteverlof lijkt soms eenvoudig, maar er zijn situaties waarin een aanvraag terecht kan worden afgewezen. Zowel werknemers als werkgevers krijgen regelmatig met deze uitzonderingen te maken. In dit onderdeel bespreken we de meest voorkomende redenen voor afwijzing en geven we antwoord op veelgestelde vragen rondom ziekteverlof.
Wanneer mag ziekteverlof worden afgewezen?
Ziekteverlof kan niet in alle gevallen zomaar worden toegekend. Het belangrijkste criterium is dat de werknemer daadwerkelijk arbeidsongeschikt moet zijn. De bedrijfsarts beoordeelt objectief of ziekteverlof gegrond is.
Er zijn enkele situaties waarin een aanvraag voor ziekteverlof wordt afgewezen:
- De werknemer blijkt volgens de bedrijfsarts niet ziek genoeg om het werk niet te kunnen uitvoeren.
- De situatie valt onder een andere verlofvorm, zoals calamiteitenverlof of zorgverlof.
- Medische afspraken worden structureel buiten werktijd gepland, waardoor ziekteverlof niet noodzakelijk is.
- Bij vermoeden van fraude of misbruik, bijvoorbeeld wanneer ziekteverlof wordt aangevraagd om privéproblemen te verhullen.
Een praktijkvoorbeeld: een werknemer meldt zich ziek wegens stress door privéproblemen. Als de bedrijfsarts vaststelt dat er geen sprake is van arbeidsongeschiktheid, wordt ziekteverlof geweigerd. In zo’n geval is het belangrijk het juiste type verlof te kiezen, omdat onterecht ziekteverlof gevolgen kan hebben voor loondoorbetaling en arbeidsrelatie.
Een overzicht van afwijzingsredenen:
| Reden afwijzing | Toelichting |
|---|---|
| Niet arbeidsongeschikt | Geen medische gronden voor ziekteverlof |
| Verkeerde verlofsoort | Situatie hoort bij calamiteitenverlof |
| Structureel buiten werktijd | Medische afspraken niet werkgerelateerd |
| Onterechte ziekmelding | Fraude, misbruik of privéproblemen |
Correct onderscheid tussen de verschillende verlofsoorten voorkomt onduidelijkheden en conflicten. De rol van de bedrijfsarts is hierbij essentieel. Goed overleg tussen werknemer, werkgever en arbodienst zorgt voor een juiste toepassing van ziekteverlof.
Veelgestelde vragen en praktijkvoorbeelden
Rondom ziekteverlof leven veel vragen. Hieronder vind je antwoorden op de meest gestelde vragen, met praktijkvoorbeelden.
Mag je op vakantie tijdens ziekteverlof?
Ja, maar alleen met toestemming van de bedrijfsarts én de werkgever. De vakantie mag het herstel niet belemmeren. Overleg vooraf is verplicht.
Wat te doen bij conflicten over ziekteverlof?
Bij een meningsverschil over ziekteverlof kan een deskundigenoordeel van het UWV worden aangevraagd. Dit voorkomt langdurige discussies en biedt duidelijkheid.
Hoe om te gaan met langdurig ziekteverlof?
Bij langdurige uitval is een goed re-integratieplan verplicht. Zowel werkgever als werknemer moeten actief meewerken aan herstel en terugkeer naar werk.
Wat als een werknemer niet meewerkt aan re-integratie?
Niet meewerken aan re-integratieverplichtingen kan gevolgen hebben voor het recht op ziekteverlof en loondoorbetaling. Werkgevers mogen dan sancties opleggen.
Een opvallende statistiek: 1 op de 10 gevallen van ziekteverlof leidt tot discussie over de rechtmatigheid (bron: CBS). Dit benadrukt het belang van heldere communicatie en correcte dossiervorming.
Tot slot een casus: een werknemer vraagt ziekteverlof aan vanwege de zorg voor een ziek familielid. In dit geval is kortdurend zorgverlof de juiste keuze, niet ziekteverlof. Zo blijft het systeem eerlijk en overzichtelijk voor iedereen.
Re-integratie, Wetgeving en Ontwikkelingen in 2026
De regels rondom ziekteverlof veranderen continu. Vooral de re-integratie van werknemers krijgt steeds meer aandacht. Ook voor 2026 staan er belangrijke ontwikkelingen op de agenda. Hieronder lees je wat er verandert en waar je op moet letten.
Re-integratieplicht en begeleiding
Werkgever en werknemer zijn samen verantwoordelijk voor een succesvolle terugkeer na ziekteverlof. Dit betekent dat beiden actief moeten bijdragen aan het re-integratieproces.
De belangrijkste stappen zijn:
- Opstellen van een plan van aanpak, afgestemd op de situatie van de werknemer.
- Regelmatige evaluatie van voortgang en aanpassingen waar nodig.
- Betrokkenheid van de bedrijfsarts of arbodienst voor medische beoordeling en advies.
- Zoeken naar mogelijkheden voor aangepast werk of geleidelijke werkhervatting.
Een voorbeeld: een werknemer keert na langdurige ziekteverlof terug en begint met halve dagen. Door goede begeleiding en duidelijke afspraken groeit de inzetbaarheid stap voor stap. Dit voorkomt uitval en stimuleert herstel.
Belangrijkste wetswijzigingen en trends in 2026
In 2026 worden diverse wetten en regelingen rondom ziekteverlof aangescherpt. De focus verschuift naar mentale gezondheid en preventie van langdurig uitval.
Belangrijke trends:
| Trend | Toelichting |
|---|---|
| Mentale gezondheid | Meer aandacht voor burn-out, stress en preventie |
| Digitalisering | Ziekmeldingen en administratie verlopen vaker digitaal |
| Flexibele werkvormen | Hybride werken beïnvloedt het ziekteverlofbeleid |
| Privacy | Strengere eisen aan gegevensverwerking en AVG |
Volgens het CBS steeg het aantal digitale ziekmeldingen in 2025 met 25 procent ten opzichte van 2023. Werkgevers moeten hun processen hierop aanpassen om het ziekteverlof correct te registreren. Ook cao-afspraken sluiten steeds beter aan op deze ontwikkelingen.
Toekomst van ziekteverlof: aandachtspunten voor werkgevers en werknemers
De toekomst van ziekteverlof vraagt om heldere communicatie en zorgvuldige administratie. Zowel werkgevers als werknemers hebben baat bij duidelijke afspraken en preventiebeleid.
Aandachtspunten:
- Besteed structureel aandacht aan gezondheid en welzijn.
- Investeer in digitale systemen die privacy waarborgen.
- Maak afspraken over bereikbaarheid en herstel tijdens ziekteverlof.
- Houd ontwikkelingen in wetgeving nauwlettend in de gaten.
Door tijdig te anticiperen op veranderingen blijven organisaties en medewerkers voorbereid op de toekomst van ziekteverlof. Zo wordt het risico op conflicten en misverstanden kleiner en ontstaat er meer ruimte voor duurzame inzetbaarheid.
Nu je precies weet waar je in 2026 op moet letten rondom ziekteverlof, begrijp je hoe belangrijk heldere procedures en goede administratie zijn voor zowel werknemers als werkgevers. Het overzicht houden op alle regels, rechten en het aanvragen van ziekteverlof kan best een uitdaging zijn, zeker met veranderende wetgeving en toenemende digitalisering. Wil je het jezelf én je organisatie makkelijker maken, en direct profiteren van efficiënte verlofregistratie en automatische workflows die voldoen aan de nieuwste eisen Je kunt nu vrijblijvend ervaren hoe eenvoudig dat werkt met Verlof.io.